Bezrefleksyjne posłuszeństwo

Bezrefleksyjne posłuszeństwo jest rzeczą, której uczymy się już od małego dziecka. Mówi się nam: „tego się nie robi”, tłumaczy, że to jest złe, bo „mama tak mówi”, bo „inni tego nie robią”, bo „Pani w szkole każe” i „ksiądz tak mówił na kazaniu”. Rzadko kiedy ktoś jest w stanie odpowiedzieć nam na pytanie: „dlaczego?”.

 

Bezrefleksyjne posłuszeństwo na przykładzie

– Natalia, podpisz tu i będziemy mieli z głowy – Adam, przełożony Natalii, wskazał jej palcem miejsce na dokumencie. Nerwowo zerkał na zegarek, myślami był już na kolejnym tego dnia papierosie przed biurem.
– Nie mogę podpisać się za kogoś, przecież to niezgodne z przepisami! – zaprotestowała.
– Słuchaj, pracujesz dla mnie, więc zacznij do cholery wykonywać moje polecenia! Nie chciałbym powtarzać ci tego po raz kolejny! To tylko brakujący podpis, jeden z miliona na tych dokumentach. Ten pacan zwyczajnie zapomniał o parafce więc przestać utrudniać mi robotę!– mężczyzna podniósł głos, rzucając dziewczynie ostrzegawcze spojrzenie. Była to jej pierwsza praca, w końcu mogła sama się utrzymać, stać ją było też na wymarzone ciuchy. Adam bywał szorstki i często jego polecenia budziły w dziewczynie wewnętrzny sprzeciw, lecz zazwyczaj kończyło się tak jak dzisiaj. Koniec końców to jej szef, którego polecenia trzeba wypełniać. Targana rozterkami, wzięła do ręki długopis i podrobiła podpis klienta w opuszczonym przez niego miejscu.

Granice posłuszeństwa

Relacje pracownicy i jej szefa nie opierają się na kompletnie bezrefleksyjnym posłuszeństwie. Świetnie za to pokazują jak młoda osoba rezygnuje z własnych poglądów, aby pielęgnować osiągnięcia tych, którzy są jej stawiani za autorytet. Ważną rolę w zachowaniu dziewczyny pełni również mechanizm przesunięcia odpowiedzialności. Odpycha od siebie wyrzuty sumienia w związku z popełnionym czynem. Tłumaczy się sama przed sobą, że wykonuje jedynie polecenia swojego szefa. Natalia nie jest pewna siebie, łatwo udało się skłonić ją do zwątpienia we własną interpretację faktów. Brakuje jej również poczucia kompetencji. Duży wpływ na zachowanie Natalii ma również jej dzieciństwo i to, jak została wychowana. Dziewczynie od dziecka wpajano, że sprzeciwianie się dorosłym, czy później przełożonym, jest niegrzeczne, że tak nie wypada. Jak każdy, ma ona potrzebę wywierania pozytywnego wrażenia na innych. Nie chce wyjść na buntowniczkę, a dodatkowo zależy jej na posadzie. Wpadanie w pułapkę bezmyślnego posłuszeństwa ułatwiają również pewne cechy osobowości. Osoby te mogą być po prostu bardziej konformistyczne (o konformizmie przeczytasz więcej tutaj) niż inni, mogą także mieć poczucie, że kontrola ich życia pochodzi gdzieś z zewnątrz. Brakuje im poczucia wpływu na otaczającą ich rzeczywistość. Czasem w grę wchodzi również lęk przed karą za niewykonanie polecenia – Natalia boi się, że zwyczajnie zostanie zwolniona.

W dzisiejszym świecie powinniśmy starać się dokładnie przemyśleć nasze postępowanie. Z każdej strony napływają do nas wskazówki na temat tego jak żyć, co robić, gdzie mieszkać, jak traktować innych. Są to porady od tak zwanych pseudoautorytetów – ludzi, których nie znamy, a są nam przedstawiani jako warci zaufania. Pod wpływem tego rodzaju czynników często myślimy bezrefleksyjnie, uciekamy od odpowiedzialności, zamiast dokonywać własnych wyborów, tak jak Natalia nie będąc dosyć odważnym i zdecydowanym, aby wyrazić własne zdanie.


Literatura:
Harcerz jest karny i posłuszny, M. Zięba
Psychologia wpływu społecznego , D. Doliński
Zwał na drodze dziejów, T. Sławek

Przeczytaj także:

Stereotypy i uprzedzenia, czyli pułapki życia społecznego
Wpływ społeczny i jego techniki
Wpływ społeczny w reklamie
W koleinach myślenia – torowanie
Poczucie kontroli z kryształowej kuli 
Dowiedz się, czym jest konformizm społeczny.
Dysonans poznawczy – czyli dlaczego robimy jedno, a myślimy drugie?
Samospełniająca się przepowiednia – stanę się taki, jak oczekujesz. 
Dowiedz się czym wyuczona bezradność i do czego może doprowadzić.

Komuś z twoich znajomych przyda się wiedza zawarta w artykule? Powiadom ich o tym! Używając poniższych ikonek. No i nie zaszkodzi polubić 😉

Komentarze
Akceptuję regulamin komentarzy i użytkowania portalu rozumnie.pl

Skomentuj jako pierwszy.