Samospełniająca się przepowiednia – stanę się taki, jak oczekujesz

Pod koniec lat 60. w szkołach w Stanach Zjednoczonych panowała moda na testy na inteligencję. Uważano, że im wyższe IQ, tym lepsze wyniki w nauce, a co za tym idzie – lepsza przyszłość dziecka. Zdolniejsi zajdą wyżej, osiągną więcej.

Na początku roku szkolnego, grupa psychologów przeprowadziła badanie wszystkich uczniów. W ten sposób wyłoniono tych o najwyższym IQ. Nauczycielom przekazano, które dzieci w ich klasie wypadły najlepiej.

Pod koniec roku dzieci ponownie zostały poddane testowi na inteligencję. Z zapartym tchem czekano na wyniki. Okazało się, że dzieci, określone wcześniej jako prymusi mieli wyższe IQ niż pozostali! I niby wszystko było by w porządku gdyby nie fakt, że całe badanie to mistyfikacja. W rzeczywistości zarówno na uczniach jak i nauczycielach przeprowadzono eksperyment psychologiczny.

Samospełniające się proroctwo – wiara czyni cuda

Nauczycielom podano nieprawdziwą informację, o tym które dzieci w ich klasie są wyjątkowo zdolne. Ci chętnie w to uwierzyli (uczniowie też). Wpłynęło to na zachowanie zarówno dzieci jak i dorosłych. Nauczyciele nieświadomie dopingowali, lepiej oceniali i motywowali grupkę „wybranych”. Wierzyli, że są lepsi niż reszta klasy. Dzieci, mające poczucie, że są docenione, nagle zaczęły się wyróżniać spośród innych uczniów inteligencją i lepszymi wynikami w nauce. Choć tak naprawdę były przeciętniakami. Zadziałało pozytywne sprzężenie zwrotne.

Pod koniec roku szkolnego przeprowadzono prawdziwy test na inteligencję. Okazało się, że uczniowie uznani wcześniej za wybitnych, choć wcześniej byli przeciętni, teraz naprawdę stali się lepsi niż pozostali!
Zadziałało samospełniające się proroctwo – prawidłowość, mówiąca o tym, jak oczekiwania dotyczące pewnych zachowań wpływają na same zachowania. Działa ona tym silniej, im bardziej wiarygodne jest źródło, z którego dane informacje pochodzą. Powyższy eksperyment stanowi doskonały przykład. Przepowiednia pochodzi od naukowców – osób wykształconych, godnych zaufania. Sprawia to, że badani silnej wierzą w jej treść. Pod jej wpływem dokonują takich wyborów, by ją zrealizować – w sposób nieuświadomiony i niezależny od woli. Samospełniające się proroctwo może przynieść również skutki negatywne. Osoby, które postrzegane są jako mniej zdolne, osiągają gorsze wyniki w nauce. Nie tylko przez wzgląd na to, jakie są ich faktyczne umiejętności, a również dlatego, jakie stawiane są wobec nich oczekiwania.

Czy przed tym efektem, przed zbyt pochopną oceną a następnie podążaniem za jej konsekwencjami, można się uchronić? Świadomość istnienia takiego efektu to pierwszy krok do zmiany. Myślmy, analizujmy, nie przyjmujmy wszystkiego za pewnik – być może ustrzeże to nas przed wpadnięciem w błędne koło samospełniającej się przepowiedni.

 

Literatura:
Psychologia i życie, P. Zimbardo

Przeczytaj także:

Stereotypy i uprzedzenia, czyli pułapki życia społecznego
Wpływ społeczny i jego techniki
Wpływ społeczny w reklamie
W koleinach myślenia – torowanie
Poczucie kontroli z kryształowej kuli 
Dowiedz się, czym jest konformizm społeczny.
Dysonans poznawczy – czyli dlaczego robimy jedno, a myślimy drugie?
Czym jest bezrefleksyjne posłuszeństwo i jak się przed nim chronić.
Dowiedz się czym wyuczona bezradność i do czego może doprowadzić.

Komuś z twoich znajomych przyda się wiedza zawarta w artykule? Powiadom ich o tym! Używając poniższych ikonek. No i nie zaszkodzi polubić 😉

Komentarze
Akceptuję regulamin komentarzy i użytkowania portalu rozumnie.pl

Skomentuj jako pierwszy.